Pociąg pancerny na stacji w Muszynie – 1916 r.

I wojna światowa

Podczas I wojny światowej koleje odegrały bardzo ważną rolę. Służyły m.in. do przewożenia w pobliże linii frontu znacznych mas wojska wraz ze sprzętem i zaopatrzeniem. Dlatego podczas walk i zajmowania kolejnych obszarów, strony niszczyły infrastrukturę kolejową: mosty, przepusty, rozjazdy, obrotnice, wieże ciśnień, budynki, składy węgla, podkłady. Prusacy czynili to nawet na swoim zapleczu, gdy zachodziła konieczność wycofania się.

 

W grudniu 1914 roku front walki ustabilizował się. W tym czasie, aby zapewnić zaopatrzenie na pierwszą linię, kompanie kolejowe budowały połączenia normalnotorowe i sieci kolejek wąskotorowych na bezpośrednim zapleczu frontu. Po stronie rosyjskiej powstały linie Włodzimierz – Sokal (1915), Lublin – Rozwadów (1914), Kowel – Kamień Koszyrski (1915), skąd poprowadzono wąskotorówki przez: Lubieszów – Janów Podlaski – Iwacewicze. W latach 1915-1918 Cesarsko-Królewskie Koleje Wojskowe stworzyły kolejki polowe na terenie dzisiejszej Lubelszczyzny. Identyczną działalność prowadziły władze rosyjskie.

 

Wykorzystanie kolei podczas I wojny światowej - pociąg z rannymi jeńcami rosyjskimi
Ciągnik drogowo-szynowy B-Zug skonstruowany przez Ferdynanda Porsche – 1916 r.
Wykorzystanie kolei podczas I wojny światowej - żołnierze wyruszający na front – 1914 r.

Ofensywa majowa 1915 roku i przesunięcie frontu na wschód, a następnie powrót Rosjan zakończony ich wycofaniem się latem 1917 roku przyczyniły się do dalszej dewastacji kolei. Wojska niszczyły torowiska, budynki i liczne budowle inżynierskie, m.in. mosty na Prucie k. Jaremcza i Worochty.

 

Zniszczenia wojenne - zakłady naprawcze taboru kolejowego w Radomiu

Na liniach kolejowych pokazały się pociągi pancerne. Jednym z zakładów, które dla austro-węgierskiej armii produkowały opancerzone parowozy i wagony, były Warsztaty Kolei Wschodniej w Nowym Sączu, Stryju i Stanisławowie. W Nowym Sączu zmontowano m.in. samobieżne, trójosiowe wagony artyleryjskie systemu Popławski-Schober, które sprawdziły się na froncie w Bukowinie. Zachęcone powodzeniem takich jednostek władze wojskowe zleciły budowę kilkunastu pociągów pancernych zakładom w Budapeszcie. Ferdynand Porsche, główny konstruktor fabryki Austro-Daimler, skonstruował nowatorskie ciągniki drogowo-szynowe, z kołami napędzanymi indywidualnie silnikami elektrycznymi zasilanymi z generatora. Mogły poruszać się po szynach, a po zdjęciu belek zderzakowych i obrzeży – po drogach. Służyły do holowania kolejek wojskowych (na Bukowinie) i ciężkich dział oraz moździerzy (były to tzw. B-Zug i C-Zug).

 

 

Legioniści na tle pociągu pancernego – okolice Rawy Ruskiej
Zniszczone podczas I wojny światowej - most kolejowy
II i III pułk Legionów Polskich na dworcu krakowskim
Wersja do druku Wersja do druku | Mapa witryny
© 2016 Całość praw autorskich - Antoni Bochen